مقدمه
خودشناسى و خودسازى
مقدمه
جستارى در هويّت و ماهيت انسان
كرامت انسان
مفهوم خودشناسى
مفهوم خودسازى
ضرورت خودشناسى
الف: جايگاه خودشناسى در قرآن و روايات
ب: ارتباط خودشناسى با شناخت نيازهاى انسان
ضرورت خودسازى
بررسى مفهوم و گونه هاى كمال
مقدمه
مفهوم كمال
سلسله كمالات
توهم وجود كمالات متعدد براى انسان
حركت استكمالى و عوامل و شرايط آن
حركت علمى و غير علمى
ادراك غريزى و غير غريزى
حركت اختيارى و غير اختيارى
عناصر مؤثر در تحقق رفتار اختيارى
شناخت پيشين كمال
ناكارآمدى تجربه در شناخت حقيقى انسان
آراى گوناگون درباره كمال انسان
جهت يابى اميال فطرى
مقدمه
بررسى اميال فطرى
1ـ ميل فطرى كنجكاوى، حقيقت جويى و علم دوستى
ابزار و مراتب ادراك
2ـ قدرت و مظاهر آن
3ـ عشق و پرستش
الف) انواع محبت
ب) مراتب محبت
لذّت و كمال
جايگاه و نقش لذت خواهى در شكل گيرى رفتار
لزوم ترجيح لذت برتر و پايدارتر
رابطه لذت با محبت، اراده و كمال حقيقى
مفهوم و ماهيت لذّت
گونه هاى لذت
تصوير اتحاد وجودى در لذّت
لزوم شناخت مطلوب متعالى و اصيل
نقطه اوج و غايت اميال
جهت گيرى اميال و خواسته هاى نامحدود انسانى
مقام قرب الهى مطلوب واقعى انسان
تأمين خواسته هاى نهايى در پرتو قرب الهى
مشخصه اميال اصيل انسان
امكان ارضاى كامل اميال فطرى
الف) برهان فطرت
ب) برهان عقلى (لغو و بيهوده نبودن پديده ها)
ارتباط جاودانگى انسان با خواسته هاى نامحدود
امكان ارتباط آگاهانه كامل با خداوند (1)
لزوم شناخت سنخ ارتباط با خداوند
تبيين ارتباط آگاهانه با خداوند در حكمت متعاليه
مبانى اضافه اشراقى موجودات به خداوند
الف) اصالت وجود
ب) تشكيك وجودى
ج) وجود ربطى معلول
نسبت علم حضورى به خويشتن با درك ارتباط با خدا
طريق علم حضورى كامل به حقيقت خويش
تعلّق وجودى محض و مقام فناى فى اللّه در مناجات شعبانيه
مشاهده انوار الهى يا معرفت شهودى پروردگار
تعلق كامل شهودى روح به ساحت قدس پروردگار
مراتب طولى معرفت الهى
امكان ارتباط آگاهانه كامل با خداوند (2)
ساده ترين راه براى ارتباط با خدا
ارائه آثار ارتباط با خدا از سوى پيامبران
انسان، و عهد بندگى و پرستش خداوند
لزوم پايدارى انسان بر پيمان فطرى خويش
فرجام پيمان شكنى با خداوند
فراخناى ارتباط با خداوند در حديث معراج
خصلت هاى سه گانه رهيافته به رضاى حق
محبوب خدا و مشاهده جلال و عظمت الهى
راه يابى محبوب خدا به خلوت انس با حق
خداوند و تدبير امور محبوب خويش
جايگاه محبوب خداوند در حديث قرب النوافل
تسليم مؤمن در برابر اراده و مشيّت الهى
ارتباط معرفت نفس با مقام فناء
امكان ارتباط آگاهانه كامل با خداوند (3)
نقش اطاعت و بندگى در ارتباط با خدا
نقش اطاعت خداوند در جاودانگى انسان
نمونه اى ديگر از كرامت هاى اولياى خدا
لقاء و مشاهده خداوند عالى ترين ثمره ارتباط با او
رؤيت خداوند و برداشت هاى متفاوت از آن
تجسم ارتباط با خداوند در دعاى عرفه
تجلّى هميشگى خداوند بر اولياى خويش
اولياى خدا و توجه اصلى و عميق آنان به خداوند
برخوردارى اولياى خدا از علم بى كران و راه برى و جذبه الهى
درخواست تدبير امور به وسيله خداوند
برخوردارى اولياى خدا از هدايت هاى خاص خداوند
قلب اولياى خدا كانون محبت و انس با خدا
قبض و بسط يا تجلّى مظاهر جمال و جلال الهى
ترسيم توحيد افعالى در دعاى عرفه
شعور و معرفت عمومى در هستى
داستان شگفت انگيز دو دانشجوى آمريكايى
تجسّم ارتباط با خداوند در مناجات حضرت سجاد
بررسى تفاوت لقا با رؤيت خداوند
وجود مراتب گوناگون براى رؤيت الهى
نتيجه گيرى از بحث هاى گذشته
قرب خداوند و راه دست يابى به آن
بررسى مفهوم قرب الهى
تفسيرهاى سه گانه از قرب الهى
تفسير اول
تفسير دوم
تفسير سوم
الزامات سير تكاملى انسان
احاطه وجودى خداوند بر هستى
ريشه عدم درك تعلق وجودى به خداوند
راه درك تعلق وجودى به خداوند
ره آورد درك تعلق وجودى به خداوند
عبادت، راه رسيدن به قرب الهى
بررسى تفسيرهاى گوناگون از عبادت
نظريه مختار در عبادت
ويژگى هاى رفتار تكاملى انسان
ردّ برداشت متصوفه از عبادت
عبادت و روحيه تسليم پذيرى در برابر خدا
پرسش ها و پاسخ ها
دليل عدم گرايش عموم مردم به كمال مطلوب
دليل وجود غرايز به ظاهر مزاحم با كمال مطلوب
داراى مراتب بودن كمال مطلوب انسان
نقش علم و عمل در تكامل انسان
بررسى جايگاه ارزشى علم
نسبت علم با سعادت و انحطاط
معرفت شرط لازم سير تكاملى انسان
تفاوت رويكرد الهى با مكتب پراگماتيسم در ارزش گذارى علم
رابطه ميان علم و ايمان و عمل
بررسى مفهوم ايمان و نسبت و تفاوت آن با علم
مفهوم صحيح ايمان
تشكيكى بودن ايمان
متعلقات ايمان
1ـ غيب
2ـ اللّه
3ـ معاد
4ـ رسالت
5ـ كتاب هاى آسمانى
6ـ امامت
7ـ ملايكه
اشاره اى به مفهوم كفر و نسبت رفتار با ايمان و كفر
رابطه ايمان و عمل
مقدمات دست يابى به مقام قرب
تدبير و اراده
مقدمه
جايگاه دستگاه ادراك و اراده
دستگاه ادراك
دستگاه اراده
پيوند دستگاه ادراك با دستگاه اراده
نقش ميل و علاقه در ادراك
اراده و انتخاب
نتيجه نهايى
برنامه عملى خودسازى