پيش گفتار
درس اول: جايگاه و مفهوم تزكيه
تزكيه و تعليم، دو هدف اساسى انبيا
علما، متوليان امر تزكيه و تعليم، پس از انبيا
لزوم توجه بيشتر به امر تزكيه در حوزه
مفهوم تزكيه
ويژگى هاى تزكيه در مورد انسان
درس دوم: نفس و تزكيه آن
مرورى بر مباحث پيشين
نفس و انواع آن (امّاره، لوّامه، مطمئنّه)
نفس طبيعى (حيوانى) و نفس قدسى (الهى)
بحثى استطرادى
مراد از تزكيه نفس
«عامل» و «مانع» رشد نفس
درس سوم: تكامل و تنازل نفس
رشد و تباهى نفس
حقيقت تكامل نفس
نفس و «قرب الى اللّه»
قرآن و ايجاد انگيزه براى تزكيه نفس
فلسفه خلقت جهنم
درس چهارم: كمال نهايى انسان: «قرب الى الله»
«كمال خواهى»، فطرى انسان
«قرب الى اللّه»، كمال نهايى انسان
حقيقت «قرب الى الله»
قرب يا آثار قرب؟!
درس پنجم: «عبوديت»، راز كمال انسان
تعلق كامل، نهايت تكامل!
عبوديت، راه نيل به مقام تعلق
خداوند، نيازمند عبادت انسان؟!
راه وصول به مقام «عبوديت»
عبوديت، امرى ذومراتب
مراتب عبوديت
درس ششم: خودپرستى، عامل سقوط
مرورى بر مطالب پيشين
نهايت سقوط انسان
مراتب صعود و سقوط انسان
شرك و كفر خفى
«خودپرستى» ريشه سقوط انسان
رابطه ايمان و يقين
گمراهى با وجود علم؛ چرا؟
درس هفتم: در جستجوى هويت انسانى
غفلت، عامل سلب هويت انسانى
غفلت از «خود»
فراموشى انسانيت، پى آمد غفلت از خدا
نقش توجه به مبدأ و معاد در هويت يابى انسان
درس هشتم: خروج از غفلت
مرورى بر مطالب پيشين
گام اول براى خروج از غفلت: طرح صورت مسأله
راه هاى طرح صورت مسأله
گام هاى بعدى
هشدار!
درس نهم: عوامل غفلت
تحليلى عقلى درباره عامل غفلت
عوامل غفلت از ديدگاه «نقل»
مظاهر دنيا، اسباب غفلت يا وسيله تكامل؟!
نقش «اصل تداوم» در مسير تزكيه
درس دهم: ياد خدا، هويت بخش انسان
ارتباط آيه 105 سوره مائده با بحث «غفلت» و «توجه»
تلازم «معرفت الله» با «معرفت نفس»
نقش «ياد خدا» در تكامل نفس
ذكر «كثير» و ذكر «شديد»
خاطره اى از شهيد مطهرى در مورد ياد خدا
درس يازدهم: ذكر لفظى و ذكر قلبى
مرورى بر مطالب پيشين
ذكر قلبى يا ذكر لفظى؟
برخى از فوايد ذكر لفظى
نكاتى در مورد ذكر قلبى
انواع و مراتب ذكر قلبى
به سوى بى نهايت!
درس دوازدهم: راهى براى ذكر قلبى
همه چيز، مايه اى براى ذكر خدا
راز تأكيد قرآن بر تدبر در «آيات» الهى
زمان و مكان، يادآور خداوند
نمونه اى از شعاير الهى
روى گردانى از شعاير الهى، نشانه مسخ هويت انسانى
نمونه هايى از «اشمئزاز» در روزگار ما
درس سيزدهم: مانعى مهم براى ذكر
مرورى بر مطالب پيشين
بندگان از ياد رفته!
شناخت عوامل غفلت، گامى به سوى ذكر
عامل و مانعى براى ذكر
استهزاى مدرن!
معناى آيه «فبشّر عباد...»
خدمت يا خيانت به جوانان؟!
درس چهاردهم: اهميت تفكر در نيل به مقام ذكر
شناخت، مقدمه توجه
تفكر، مقدمه شناخت
تفكر در صفات و افعال الهى
تفكر در نعمت هاى خداوند
تفكر در مورد خويش
تفكر در هدف دارى خلقت
تفكر، وجه امتياز انسان و حيوان
درس پانزدهم: مقايسه دنيا و آخرت، عاملى براى ذكر
مداومت بر تفكر
تفكر پيرامون مقايسه دنيا و آخرت
دنيا، سرگرمى كودكانه!
تأكيد قرآن بر بى ارزشى دنيا
برداشت غلط از بى ارزشى دنيا
درس شانزدهم: دنيا از ديدگاه اسلام
مرورى بر مطالب پيشين
مردود بودن «رهبانيت» از نظر اسلام
مذمت شديد دنيا در كلام اميرالمؤمنين(عليه السلام)
تفسير «دنياى مذموم» در كلام اميرالمؤمنين(عليه السلام)
نگاه «ابزارى» و نگاه «استقلالى» به دنيا
تعاليم دينى، مانع رشد و توسعه اقتصادى؟!
نكته اى ديگر درباره شبهه تعارض دين و توسعه
درس هفدهم: نقش ايمان و عمل صالح در تكامل انسان
مرورى بر مطالب پيشين
انواع رفتارهاى انسان و ارتباط آنها با تزكيه
ايمان و عمل صالح، اركان اساسى قرب الى الله
رابط ايمان و علم
عنصر اختيارىِ ايمان
درس هجدهم: متعلَّق و مراتب ايمان
مرورى بر مطالب پيشين
متعلَّق ايمان در قرائت ماركسيستى و جديد!
متعلَّق ايمان در آيات قرآن
تفاوت ايمان و علم
مراتب ايمان
ملاك سنجش مرتبه ايمان
نمونه هايى عينى از مراتب عالى ايمان
درس نوزدهم: راه هاى تقويت ايمان (1)
ايمان ظاهرى و كفر باطنى
مشكل قناعت به مراتب پايين ايمان
تقويت علم، راهى براى تقويت ايمان
عنصر اختيارى ايمان و راه تقويت آن
درس بيستم: راه هاى تقويت ايمان (2)
مرورى بر مطالب پيشين
نمونه اى از كفر، با وجود يقين به حق
قرآن و نمونه هايى از عوامل تقويت ايمان
وجه اشتراك اسباب تقويت ايمان
درس بيست و يكم: تحليل رابطه ايمان و عمل
مرورى بر مطالب پيشين
ايمان و تقويت آن، در گرو دو عامل
تبيين رابطه ايمان و عمل صالح
گناه، دشمن ايمان
درس بيست و دوم: گناه، عامل سقوط انسان
بى ثمر بودن عملْ با كفر
زيان كارترين كسان
چرا زيان كارترين؟
كفر، سرانجام گناه
راه كارهايى براى نيفتادن در دام گناه
درس بيست و سوم: نماز، سرّ تكامل
سرّ مكتوم؟!
اهميت نماز در قرآن
نماز در آينه روايات
سرّ «خيرالعمل» بودن نماز
نمازهاى خنثي!
درس بيست و چهارم: نقش «نيت» در تعالى و سقوط انسان
نماز از سه نگاه
اهميت «نيت» در نماز و ساير عبادات
ريا، فاسد كننده نماز
نيت، شمشيرى دولبه
درس بيست و پنجم: ريا
نيت، شرط صحت عبادت
ريا و نشانه هاى آن
رياى ناپيدا
هدايت و تبليغ دين ريايى!
حكايتى درباره ريا و اخلاص
درس بيست و ششم: نيت و مراتب آن
مفهوم «انجام كار براى خدا»
انواع نيت
نيت صحيح و مقبول
مراتب عالى نيت
سير تدريجى در تكامل و تعالى نيت
نمونه هايى از مراتب عالى نيت و عبادت
درس بيست و هفتم: در جستجوى روح نماز (1)
نماز واقعى
گام اول براى استفاده از روح و حقيقت نماز
گام دوم
گام سوم
داستانى از مرحوم آيت الله خوانسارى
نماز قلبى
افسانه يا واقعيت
درس بيست و هشتم: در جستجوى روح نماز (2)
مرورى بر مطالب پيشين
تفاوت نماز باتوجه و نماز غافلانه
آخرين نماز
نماز، ملاقات با بزرگ ترين بزرگ
حكايت «اِنَّ» و «كَاَنَّ»!
درس بيست و نهم: نماز خاشعان
خشوع، راهى به حقيقت نماز
مفهوم خشوع
خشوع، نفى انانيّت
خشوع ظاهرى و خشوع واقعى
تأملى بيشتر در مفهوم خشوع
خشوع و اسباب آن
درس سى ام: راهى براى خشوع در نماز (1)
«خشوع»، «خوف» و «خشيت»
توجه به بزرگى خداوند، عامل ايجاد خشوع
معناى عظمت الهى
توصيف پيامبر(صلى الله عليه وآله) از عظمت الهى، براى زينب عطّاره
بزرگْ در حد صفر!
درس سى و يكم: راهى براى خشوع در نماز (2)
خوف از خدا، عاملى ديگر براى خشوع
ترس از خدا؛ چرا؟!
تفاوت خوف ما با خوف اولياى الهى از خدا
ترس محروميت از نگاه خداوند!
ترس از عواقب گناه
درس سى و دوم: راهى براى خشوع در نماز (3)
مرورى بر مطالب پيشين
چهارمين عامل براى خشوع
رابطه «محبت» و «خشوع»
راهى براى ايجاد محبت خدا در دل
غرقه نعمت، و اين همه غفلت؟!
عظمت نعمت هاى معنوى در مقايسه با نعمت هاى مادى